Ben jij stress de Baas?

jul 31, 2020 | Blog

Ben jij stress de Baas?

In de maand juni gaf ik samen met Lieke Fontijn de training: ‘STRESS DE BAAS, inzicht in vecht-, vlucht- en bevriesgedrag’ aan een groep advocaten/mediators. We hebben veel verteld over stress in relatie tot de hersenen. Het woord stress heeft meestal een negatieve lading. Dat is niet helemaal terecht. Ieder mens heeft stress nodig om te kunnen functioneren (het wegspringen voor een scooter die je pas laat zag aankomen is een direct gevolg van stress). Alleen langdurige (negatieve) stress is nadelig voor de gezondheid. Daarom hebben we ook gekeken naar mogelijkheden en manieren om te ontstressen en hebben we onderzocht hoe je zelf de regie houdt bij stress. 

Stress en de hersenen

Om iets te snappen over stress, moet je enigszins weten hoe je hersenen werken. In het diepste deel van onze hersenen zit ons oudste brein, de hersenstam, ook wel reptielenbrein genoemd. Dit instinctieve brein is gericht op overleven en de voortplanting; het hier zit ook het ‘vecht-, vlucht- en bevriesgedrag’ gedeelte. Als er gevaar dreigt, reageert dit brein heel snel. Lang geleden was dit van groot belang om te overleven. Als een tijger opdook, die je wilde aanvallen, had je geen tijd om ‘even’ na te denken over wat je zou kunnen doen. Om het reptielenbrein heen zit het limbische brein. Het limbische brein controleert hoe je je voelt en regelt voor een groot deel de fysiologie van het lichaam. Denk aan de hartfunctie, bloeddruk, hormonen, de spijsvertering en het immuun stelsel. In dit gedeelte van het brein zitten herinneringen opgeslagen. Als je stress ervaart, kun je bijvoorbeeld plotseling gaan zweten, hartkloppingen krijgen of klamme handen. Rondom dit limbische systeem is door de jaren heen een nieuw brein ontwikkeld: de neo cortex (nieuw brein), ook wel het cognitieve brein genoemd. Hier zit de zetel van taal en het denken. Het is naar buiten gericht en bestuurt de aandacht, de concentratie, het gedrag en de beheersing. De neo cortex heeft het vermogen om emotionele reacties te matigen. Hierdoor voorkom je dat je snel emotioneel reageert.

Vechten, vluchten en bevriezen

Vechten, vluchten en bevriezen worden gezien als de universele reacties op gevaar. Vroeger was dit nodig om te overleven. In de huidige tijd soms ook. Maar vaak maken vechten, vluchten en bevriezen ons leven er niet beter op. Vechten komt bijvoorbeeld voor bij ruzies, conflicten op het werk en met klanten. Een voorbeeld van vluchten is weglopen of verslaving aan drank, drugs en gamen. Bij verstijven weet je het niet meer. Je staat aan de grond genageld. Het kan een burn-out tot gevolg hebben.

Gevolgen van langdurige stress

Bij korte stress/gevaar reageert het emotionele brein direct. Je kunt plots niet meer helder denken. Het emotionele brein zet het cognitieve brein als het ware offline. Maar als het gevaar geweken is, kom je weer in de normale toestand terecht.
Bij zware (langdurige) stress reageert het cognitieve brein niet goed meer. Dit heeft tot gevolg, dat de instinctieve reflexen en handelingen de zaak overnemen. Je verlies als het ware de controle over je denken/gedachten stroom (cognitieve deel) en handelt niet meer met het oog op de belangen van de langere termijn. Mensen gaan bijvoorbeeld schreeuwen of slaan, lopen boos weg, raken (drank)verslaafd. Ook leidt te veel langdurige stress ertoe dat de reserves van je lichaam uitgeput raken en je burn-out raakt.

Cliënten in de stress

Als je cliënten begeleidt, die mogelijk gestrest zijn, is het van belang om jezelf te realiseren, dat zij op dat moment misschien niet in staat zijn om goed te kunnen denken en functioneren. De stress die er dan is, kan jou, maar ook de voortgang in een gesprek belemmeren. Het is dan zaak om te proberen de stress minder te laten worden. Dit kan door rustig te blijven en door te benoemen wat je zelf ervaart. Ook kan het helpen om uit te leggen aan de klant wat stress doet in de hersenen en wat de gevolgen daarvan zijn. Misschien moet je stoppen met de bespreking en pas doorgaan als de rust is teruggekeerd en de mensen aanspreekbaar zijn. Denk bijvoorbeeld ook aan een gesprek met een boze schreeuwende klant aan de telefoon. Wat ga je de volgende keer doen?

Ben jij stress de Baas?

Je kunt stress én vechten, vluchten of bevriezen voorkomen door ‘het gevaar’ weg te halen. Helaas is dit in praktijk niet zo eenvoudig. Het echte gevaar is niet aanwezig. Het gevaar, de stress zit vaak in ons hoofd. Je moet als het ware proberen te achterhalen wat stress oplevert/veroorzaakt en daar mee aan de slag gaan. Je kunt jezelf de volgende vragen stellen: Ervaar ik stress in mijn werksituatie en/of thuis. Wat gebeurt er met mij als ik stress ervaar? Wat ben ik eigenlijk: een vechter, vluchter of bevriezer? En wat doe ik om te ontstressen? Ben jij stress de Baas?

Als jij klaar bent bent met jouw stress en daar de baas over wilt worden en dit jezelf niet goed lukt, neem vrijblijvend contact op om eens te sparren! Je bent van harte uitgenodigd. Dit kan ook heel goed online! Of vind je het leuk om deze training te volgen? We geven hem graag nog een keer. De MfN en de vFAS kennen 6 PE punten toe. Laat het me weten.

Adres
Randstad 22-165
1316 BM Almere

Privacyverklaring 
Algemene voorwaarden

Ik ben ICF gecertificeerd (International Coaching Federation)